Akran zorbalığı artıyor: Çocuklarımızın duygusal güvenliği tehlikede

ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL, TÜRKİYE — 29 EKİM 2025

Son yıllarda çocuk ve ergenler arasında akran zorbalığı vakalarının arttığına dikkat çekiliyor. Uzmanlara göre zorbalık sadece fiziksel saldırıları değil; sözel, duygusal, sosyal dışlama ve siber zorbalığı da kapsıyor. İstanbul Rumeli Üniversitesi Çocuk Bakımı ve Gençlik Hizmetleri Bölüm Başkanı Öğr. Gör. Elif Türel, sorunun öğrencilerin özgüvenini, okul başarısını ve ruhsal iyi oluşunu derinden etkilediğini söyledi.

“Bireysel değil, toplumsal bir ruh sağlığı sorunu”

Türel, çocukluk ve ergenlikte maruz kalınan zorbalığın ilerleyen yıllarda kaygı bozuklukları, depresyon ve sosyal uyum güçlükleri gibi sonuçlara yol açabildiğini belirterek, “Akran zorbalığı yalnızca bireysel bir sorun değil; toplumsal bir ruh sağlığı meselesi olarak ele alınmalı” dedi.

Siber zorbalık: Dijital çağın görünmez şiddeti

Dijitalleşme ile zorbalığın yeni yüzü olan siber zorbalık öne çıkıyor. Türel, sosyal medya ve mesajlaşma platformlarında hakaret, tehdit, küçük düşürücü paylaşımlar ve dışlanma gibi eylemlerin çocukların güven duygusunu zedelediğini, psikolojik dayanıklılığı azalttığını ve yalnızlaşmayı artırdığını vurguladı.

Zorbalık nasıl tanınır?

Akran zorbalığı; benzer yaş grubundakiler arasında kasıtlı, tekrarlayan ve zarar verici davranışlar olarak tanımlanır.

• Fiziksel: itme, vurma, eşyaya zarar verme

• Sözel: alay, lakap takma, hakaret

  
  

• Sosyal: dışlama, söylenti çıkarma

• Siber: tehdit edici mesaj, izinsiz foto–video paylaşımı

Belirleyici etmenler: Aile, okul, bireysel özellikler

Türel, baskıcı veya ilgisiz ebeveyn tutumları, empati eksikliği, düşük benlik saygısı gibi faktörlerin zorbalığa zemin hazırlayabildiğini söyledi. Zorbalığa maruz kalan çocukların ise çoğunlukla içe kapanık, çekingen ve sosyal desteği sınırlı bireyler olduğuna dikkat çekti.

Erken uyarı işaretleri neler?

Açıklanamayan yaralanmalar, eşyaların sık zarar görmesi, okula gitmek istememe, başarıda düşüş, yalnız kalma isteği, depresif ruh hali ve özgüven kaybı gibi bulguların ciddiye alınması gerektiğini belirten Türel, öğretmen–ebeveyn–rehberlik ekiplerinin bu sinyalleri erken fark etmesinin hayati olduğunu söyledi.

En güçlü koruma: Açık iletişim ve empati

“Çocukların duygu ve düşüncelerini rahatça paylaşabilecekleri güvenli bir ortam oluşturun” diyen Türel, öğretmenlere empatiyi güçlendiren sınıf etkinlikleri, okullarda farkındalık çalışmaları ve açık bildirim mekanizmaları önerdi. “Okul–aile–öğretmen iş birliği zorbalığa karşı en güçlü koruyucu faktördür.”

Erken müdahale kalıcı fark yaratır

“İtme, çekme, alay gibi davranışlar ‘küçük’ görülse de müdahale edilmezse daha ciddi zorbalığa dönüşebilir” uyarısında bulunan Türel, çocuklara erken yaşta empati, saygı ve yardımlaşma değerlerinin kazandırılmasının hem bireysel hem toplumsal düzeyde güçlü bir kalkan oluşturduğunu söyledi.

www.cocukdoktoru.net