Çocuğa gösterilen aşırı özen okula uyumu zorlaştırıyor

ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL

Üsküdar Üniversitesi Eğitim Kurumları ve Rehberlik Hizmetleri Yöneticisi Uzman Psikolojik Danışman Özgür Akoğlan, okulların açıldığı bu dönemde ailelere kritik uyarılarda bulundu. Uzun tatilden sonra başlayan uyum sürecinde ebeveynlerin “aşırı özen” ve “aşırı eşlik” davranışlarının, çocukların okula adaptasyonunu güçleştirebileceğini belirten Akoğlan, vedalaşma anının uzatılmaması ve okula gitmenin ödülle pazarlık konusu yapılmaması gerektiğini vurguladı.

Vedalaşmayı kısa tutun, kaygınızı yansıtmayın

İlk günlerde ebeveynlerin de heyecan ve endişe yaşamasının doğal olduğunu söyleyen Akoğlan, bu duyguların çocuğa taşınmaması gerektiğini belirtiyor. Kapı önünde uzun süre oyalanmak, “biraz daha kalayım” ısrarı ya da sürekli telkin cümleleri, çocukta ayrılık kaygısını artırabiliyor. Net, sakin ve kısa bir vedalaşma, güven hissini pekiştiriyor.

Rutin oluşturun: Okula gitmek ödül pazarlığı değildir

Uzmanlar, okula gitmenin günlük bir sorumluluk olduğunu ve “ödül–ceza” mekanizmasına bağlanmaması gerektiğini hatırlatıyor. “Bugün gidersen sana… alırım” gibi cümleler davranışı kısa vadede şekillendirse de, uzun vadede içsel motivasyonu zayıflatıyor. Akoğlan, “Okula gitmek yapılması gereken bir davranıştır; pazarlık konusu yapılmamalı ve ödüllendirilmemelidir” diyor.

İlk haftalarda görülebilecek tepkiler normaldir

Uyum döneminde bazı çocuklarda yeme–uyku dengesizliği, huzursuzluk, agresiflik ya da şımarıklık görülebilir. Bu tepkiler çoğunlukla geçicidir. Ailelere, uyku saatlerini düzenli tutmaları, ekran süresini sınırlamaları ve sabah hazırlıklarını önceden planlamaları öneriliyor. İlk günden itibaren okula devamın sürdürülmesi, alışkanlığın yerleşmesi açısından kritik kabul ediliyor.

Okulu gereksiz ve zamansız ziyaret etmeyin

Sınıf kapısında sık görünen ebeveyn figürü, çocukta “Her an gelebilirim” beklentisi ve güvensizlik duygusu yaratabiliyor. Aynı zamanda öğretmen ve sınıf dinamiklerini de bozabiliyor. Akoğlan, zorlandığını ifade eden çocukların, karın ağrısı, bulantı veya alt ıslatma gibi psikosomatik belirtiler gösterebileceğini; buna rağmen devamsızlığın alışkanlık hâline gelmesine izin verilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Evde destekleyici düzen: Okuma ve oyun saatleri

Uzun yaz tatilinin ardından ritim kazanmak için evde basit ama sürdürülebilir rutinler öneriliyor: Her gün belirlenen okuma süresi, serbest oyun saati ve düzenli spor-müzik etkinlikleri. Bu uygulamalar dikkat süresini güçlendirirken, okul dışı yaşamı da dengeliyor. Aileler, “alternatif yemek dayatması” yerine, küçük porsiyonlarla ve çeşitlendirme yöntemiyle beslenme düzenini koruyabilir.

İletişimi güçlendirin: Gözlemleyin, dinleyin, birlikte çözün

Akoğlan, ebeveynlerin iyi birer gözlemci olmasını öneriyor: Çocuğun görünümündeki değişimler, arkadaş ilişkileri, öğretmenden gelen geri bildirimler yakından takip edilmeli. Sorunlar karşısında önce dinlemek, ardından birlikte çözüm üretmek, çocuğun problem çözme becerisini ve güven duygusunu artırıyor. Öğretmen ve okul yönetimi hakkında eleştirilerin çocuğun yanında dile getirilmemesi de önem taşıyor; aksi takdirde çocuk, geliştiremediği davranışları “okul/öğretmen” üzerine yansıtma eğilimi gösterebiliyor.

Aile katılımı: Abartısız destek en etkili olandır

Okula başlangıç elbette özel bir gündür; ancak aşırı kalabalık aile eşlikleri, çiçekler, hediyeler ve yoğun fotoğraf çekimleri çocuğun dikkatini dağıtabilir ve beklentiyi gerçeküstü bir düzeye çıkarabilir. Abartısız, sakin ve tutarlı destek, uyumun en güçlü dostudur.

www.cocukdoktoru.net