Çocukların Söz Dinlememe Davranışı: Onur, Eşitlik ve Sevgi Dili

YUSUF GÜNDÜZ / ÇOCUK DOKTORU / İZMİR

Çocukların söz dinlememe davranışı, çoğu ebeveyn ve eğitimci için endişe kaynağıdır. Ancak uzmanlar, bu durumun çoğu kez inat ya da yaramazlıktan değil, çocuğun doğuştan gelen onur, eşitlik ve özgünlük duygularından kaynaklandığını belirtiyor. İzmir’de yaşanan gerçek olaylar, bu konunun farklı yönlerini gözler önüne seriyor.

Gamze’nin Direnişi: “Ben Kendim Yapacağım”

1997 yılında İzmir’in Konak ilçesinde bir ana sınıfı öğrencisi olan Gamze, öğretmeninin tahtaya çizdiği insan resmini defterine çizmesi yönündeki isteğini reddetti. Müdür, anne ve öğretmenin tüm ısrarlarına rağmen “Ben kendim yapacağım” diyerek yerlere yatıp ağladı.

Uzmanlar, Gamze’nin bu davranışını “zıtlaşma” olarak değil, güçlü bir onur duygusu olarak yorumladı. Çocuğun başkalarının çizimini kopyalamak istememesi, kendi hayal gücünü kullanma isteğinin doğal bir yansımasıydı. Olaydan sonra yapılan psikolojik testler de Gamze’nin üstün zekâlı olduğunu ortaya koydu.

Küçük Cansu’nun Eşitlik Dersi

Bir başka olayda, henüz 18 aylık olan Cansu’nun davranışı dikkat çekiciydi. Dedesi ona küçük bir kâğıt çöpünü çöpe atmasını söyledi. İlkinde yerine getirdi. Ancak ikincisinde, dedesinin de aynı görevi yapmasını istedi ve elinden çekerek çöpe götürdü.

Uzmanlara göre Cansu’nun bu tutumu, çocuklarda doğuştan gelen eşitlik duygusunun kanıtıydı. Çocuk, “Ben yaptım, sen de yap” diyerek rol paylaşımı talep ediyordu. Bu durum, hiyerarşiden bağımsız olarak çocukların adalet duygusunu erken yaşta hissettiklerini gösteriyor.

Baba ve Oğul: Sevgi Dilinin Önemi

Üçüncü olayda, 9 yaşındaki bir çocuk babasına araç kullanırken hızını düşürmesi gerektiğini söyledi. Baba ise sert bir tepki vererek “Bacak kadar boyunla bana akıl mı öğreteceksin?” dedi. Bu yaklaşım çocuğun kalbini kırdı.

Uzmanlara göre baba, bu durumda “Aslan oğlum benim, büyümüş de babasına akıl öğretiyor” diyerek olumlu bir yaklaşım sergileyebilirdi. Sert tavırlar, çocuğun ilerleyen yaşlarda ebeveynine karşı söz dinlememe davranışını güçlendirebilir.

Çocuklarla Konuşurken “Yürek Dili”

Eğitim uzmanları, çocuklarla iletişimde üç önemli noktaya dikkat çekiyor:

1. İyilikle konuşmak yerine, karşılıklı sorumluluk hissettirecek dil kullanılmalı.

2. Mantık dili yerine çocuğun anlayacağı sade bir üslup tercih edilmeli.

3. Yürek dili kullanılmalı; böylece ebeveyn ve çocuk arasında sevgiye dayalı bir bağ kurulabilir.

Çocukların anne-babanın istediği ya da düşündüğü gibi değil, anne-babanın hissettiği gibi davranacağı vurgulanıyor. Başka bir deyişle, çocuk ebeveynin yüreğinin ürünü oluyor.

*

Ders: Daldan Kurtulmak ve Uçmak

Kanuni Sultan Süleyman dönemine ait bir efsaneye atıfta bulunan uzmanlar, tünediği daldan inmeyen bir doğanın ancak dal kesilince uçtuğunu hatırlatıyor. Çocukların da potansiyellerini gösterebilmesi için onlara alan tanımak, özgürlük sağlamak ve güven vermek gerektiği belirtiliyor.

*

Çocuğun söz dinlememesi, çoğu kez bir “sorun” değil, içindeki gizil gücün ve özgün kimliğinin bir işaretidir.

YUSUF GÜNDÜZ

www.cocukdoktoru.net