Ebeveynlerin çaresizliği: Ayrılık kaygısı çocuklarda artıyor

ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL, TÜRKİYE — 29 EKİM 2025

Toplumda yaklaşık %5’i etkileyen ve pandemi sonrası artış gösteren ayrılık kaygısı bozukluğu, kreş–anaokul çağından lise yıllarına kadar farklı yaşlarda görülebiliyor. Moodist Psikiyatri ve Nöroloji Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Uğur Karabağ, “Tanıyı çocuğa koyuyoruz; ancak çoğu zaman ardında çocuktan ayrılma kaygısı yaşayan bir ebeveyn bulunuyor” diyerek ailelere erken destek çağrısı yaptı.

Ayrılık kaygısı nasıl anlaşılır?

Karabağ, “Çocuğunuz sizden ayrılmakta zorlanıyor, yalnız kalmak istemiyor, sizden uzakken başınıza kötü bir şey geleceğine dair ısrarlı düşünceler taşıyorsa; bu durumla ilgili kâbuslar görüyor ve ayrılıklarda baş ağrısı, mide bulantısı gibi bedensel belirtiler yaşıyorsa ayrılık kaygısı bozukluğu söz konusu olabilir” dedi. Okula tek başına gidememe, gece ağlama krizleri, tuvalete yalnız gidememe gibi tablolar sık görülüyor.

Neleri tetikler?

Uzman, koruyucu–kollayıcı ebeveyn tutumlarının ve aile içi ilişki problemlerinin risk etmeni olabildiğini belirtti: “Bazen çocuk, ebeveynler arası gerilimde güvenli liman görülür. Bu bir ‘hata’ değil; sevgi ve koruma içgüdüsünün doğal yansımasıdır. Ancak sürdürülebilir sınırlar ve ayrışma becerileri desteklenmelidir.”

Tanıya değil, çocuğa özgü yaklaşım

Karabağ, yaklaşımın tanıya özgü değil, çocuğa özgü planlanması gerektiğini vurguladı: “Her çocuk biriciktir. Yaş, mizaç, eşlik eden sorunlar (uyku, seçici yeme, okul reddi vb.) dikkate alınarak kişiselleştirilmiş bir müdahale planı yapılmalıdır.”

Evde ve okulda ilk adımlar (pratik öneriler)

• Kısa ve net vedalar: Uzatılmış vedalar kaygıyı besler; rutin bir ayrıl–dön döngüsü oluşturun.

• Kademeli maruz bırakma: Önce oda–ev–okul sıralı, kısa ayrılık alıştırmaları; süreyi kademeli artırın.

  
  

• Güvence cümleleri: “Döneceğim, şuradayım, şu saatte görüşeceğiz” gibi somut mesajlar verin.

• Ayrılık öncesi mini ritüel: Beş nefes, sarıl–say, el sallayıp sınıfa giriş gibi tekrarlanabilir bir ritüel belirleyin.

• Ebeveyn kaygısı yönetimi: Kendi kaygınızı beden dili ve ses tonu ile bulaştırmamaya dikkat edin; gerekirse yetişkin danışmanlığı alın.

• Okul iş birliği: Sınıf öğretmeni ve rehberlik servisiyle görünür bir plan (karşılama noktası, geçiş objesi, mola alanı) oluşturun.

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Belirtiler en az 4 hafta sürüyorsa; okul reddi, şiddetli uyku bozulması, panik belirtileri veya günlük işlev kaybı varsa profesyonel yardım önerilir. Bilimsel kanıtı güçlü yaklaşımlar arasında Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), ebeveyn danışmanlığı, gerekirse okul temelli müdahaleler ve hekim uygun görürse ilaç destekleri yer alır.

Umut veren tablo: Erken fark, kalıcı güçlenme

Karabağ, “Erken fark edilip doğru yöntemlerle desteklenen çocukların çoğu bu kaygıyı aşarak daha özgüvenli ilerleyebiliyor” dedi. “Amaç, çocuğu ayrıştırmak değil; güvenli bağ zemininde sağlıklı bağımsızlaşma adımları atmasına eşlik etmektir.”

www.cocukdoktoru.net