Kız çocuklarında idrar yolu enfeksiyonu riski 4 kata çıkabiliyor

Bilge Türk | Çocuk Doktoru
ANKARA, TÜRKİYE — Çocuklarda sık görülen idrar yolu enfeksiyonları, özellikle kız çocuklarında daha yüksek risk oluştururken erken tanı ve tedavi böbrek sağlığı açısından kritik önem taşıyor.

Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi Çocuk Nefrolojisi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Neşe Karaaslan Bıyıklı, idrar yolu enfeksiyonlarının çocukluk çağının en yaygın enfeksiyon hastalıkları arasında yer aldığını belirterek, hastalığın zamanında tedavi edilmemesi halinde kalıcı sağlık sorunlarına yol açabileceği uyarısında bulundu.

Kız çocuklarında risk daha yüksek

Doç. Dr. Neşe Karaaslan Bıyıklı, idrar yolu enfeksiyonlarının görülme sıklığının yaşa, cinsiyete ve erkek çocuklarda sünnet durumuna göre değiştiğini söyledi.

Bıyıklı’ya göre bu hastalık, ateş şikâyetiyle sağlık kuruluşuna başvuran 2 yaş altındaki çocuklarda yüzde 1 ila 16 oranında tespit ediliyor. Daha büyük çocuklarda ise bu oran yaklaşık yüzde 8’e ulaşıyor.

Kız çocuklarının erkek çocuklarına göre 2 ila 4 kat daha fazla risk altında olduğunu belirten Bıyıklı, bu durumun erken tanı ve tedavinin önemini artırdığını vurguladı.

Kız çocuklarında idrar kanalının daha kısa olması, mikroorganizmaların mesaneye ve üst idrar yollarına ulaşmasını kolaylaştırabiliyor. Bu nedenle hijyen, yeterli su tüketimi, idrarı uzun süre tutmama ve kabızlığın önlenmesi koruyucu alışkanlıklar arasında yer alıyor.

Belirtiler her zaman belirgin olmayabilir

Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu her zaman klasik belirtilerle ortaya çıkmayabilir. Özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda tablo daha belirsiz ilerleyebilir.

Doç. Dr. Bıyıklı, ateş, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma ve idrar renginde değişiklik gibi şikâyetlerin yanı sıra kusma, iştahsızlık ve karın ağrısının da enfeksiyon habercisi olabileceğini ifade etti.

Bu nedenle nedeni açıklanamayan ateş, huzursuzluk, beslenme güçlüğü, kusma veya karın ağrısı gibi durumlarda idrar yolu enfeksiyonu ihtimali de değerlendirilmelidir.

Bıyıklı, bu tür yakınmalarda idrar tahlili ve idrar kültürüyle değerlendirme yapılmasının büyük önem taşıdığını belirtti. Çünkü erken dönemde fark edilmeyen enfeksiyon, mesane ile sınırlı kalmayıp böbreklere kadar ilerleyebilir.

Böbreklere ulaşan enfeksiyon kalıcı hasar bırakabilir

İdrar yolu enfeksiyonları yalnızca kısa süreli ateş veya idrar şikâyeti olarak görülmemelidir. Enfeksiyonun böbreklere ulaşması halinde kalıcı hasar gelişme riski bulunur.

Bıyıklı, böbrekleri etkileyen enfeksiyonların ilerleyen yıllarda hipertansiyon ve böbrek yetersizliği riskini artırabileceğini söyledi.

Özellikle tekrarlayan enfeksiyonlar, anatomik bozukluklar veya idrarın mesaneden böbreğe doğru geri kaçması gibi durumlar varsa çocukların ayrıntılı değerlendirilmesi gerekir.

Bu nedenle idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocuklarda yalnızca antibiyotik tedavisiyle yetinilmemeli; enfeksiyonun neden ortaya çıktığı, tekrarlama riski ve böbreklerde hasar bırakıp bırakmadığı araştırılmalıdır.

Her 10 çocuğun 3’ünde idrar reflüsü görülebiliyor

İdrar yolu enfeksiyonlarının, mikroorganizmaların idrar yollarına ulaşarak çoğalmasıyla geliştiğini belirten Bıyıklı, mikropların genellikle idrar çıkış bölgesinden vücuda girerek mesaneye ve böbreklere kadar ilerleyebildiğini ifade etti.

Genital bölge hijyenine dikkat edilmemesi, yenidoğanlarda bezin uzun süre değiştirilmemesi, pişik, ishal ve parazitler enfeksiyon riskini artırabiliyor.

Erkek çocuklarda sünnet derisi veya penis ucundaki darlıklar idrar akışını zorlaştırabilir. Üriner sistemdeki anatomik ya da nörolojik bozukluklar, taş oluşumu ve vezikoüreteral reflü de önemli risk faktörleri arasında yer alır.

Vezikoüreteral reflü, mesanedeki idrarın böbreklere doğru geri kaçması olarak tanımlanır. Bıyıklı, bu durumun idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocukların yaklaşık yüzde 30’unda görülebildiğini belirtti.

Tekrarlayan enfeksiyonlar mutlaka araştırılmalı

İdrar yolu enfeksiyonları çocuklarda tekrarlama eğilimindedir. Bıyıklı’nın verdiği bilgilere göre ilk enfeksiyonun ardından erkek çocuklarda yüzde 20 ila 30, kız çocuklarında ise yüzde 40 ila 60 oranında tekrar görülebilir.

Bu nedenle idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocukların altta yatan nedenler açısından mutlaka değerlendirilmesi gerekir.

Bıyıklı, bu çocukların yaklaşık yarısında idrar yollarına ilişkin yapısal sorunlar bulunabildiğini söyledi. Kaçak, darlık veya taş gibi problemler enfeksiyonların tekrarlamasına yol açabilir.

Mesane ve bağırsak fonksiyon bozuklukları da tedavi başarısını olumsuz etkileyebilir. Kabızlık, idrarı uzun süre tutma, tuvalete gitmeyi erteleme ve düzensiz işeme alışkanlıkları enfeksiyon riskini artıran faktörler arasında yer alır.

Kız çocuklarında çocukluk çağında geçirilen enfeksiyonların ilerleyen yıllarda, özellikle adet dönemleri ve gebelikte tekrar edebileceğini belirten Bıyıklı, bu enfeksiyonların gebelik zehirlenmesi riskini de artırabileceğini aktardı.

İdrar tahlili tek başına yeterli olmayabilir

Doç. Dr. Bıyıklı, idrar yolu enfeksiyonu geçiren çocuklarda yalnızca idrar tahlili ve kültürüyle yetinilmemesi gerektiğini vurguladı.

Özellikle altta yatan anatomik sorunların ve olası böbrek hasarının araştırılması kritik önem taşır. Bu amaçla böbrek ve mesane ultrasonografisi temel değerlendirmeler arasında yer alır.

Bazı çocuklarda böbrek sintigrafisi yapılabilir. Böbrek hasarı riski, aile öyküsü ve klinik bulgulara göre işeme sistografisi gibi ileri görüntüleme yöntemlerine de başvurulabilir.

Gereken durumlarda MR ürografi, bilgisayarlı tomografi, MAG3 ve ürodinami gibi ileri tetkikler de kullanılabilir.

Tedavide uygun antibiyotiğin doğru dozda ve doğru sürede kullanılması önemlidir. Bazı çocuklarda ağızdan tedavi yeterli olurken, daha ağır veya riskli durumlarda enjeksiyon tedavisi gerekebilir.

Korunmada günlük alışkanlıklar önemli

İdrar yolu enfeksiyonlarından korunmada günlük alışkanlıklar büyük rol oynar. Bıyıklı, çocukların yeterli miktarda su tüketmesinin ve kabızlık sorununun kontrol altına alınmasının enfeksiyon riskini azaltabileceğini belirtti.

Bez kullanan çocuklarda bezlerin sık değiştirilmesi ve mümkün olduğunca uzun süre bez kullanımından kaçınılması önerilir.

Kız çocuklarında genital bölgenin önden arkaya doğru temizlenmesi, erkek çocuklarda ise penis çevresinin dikkatli şekilde yıkanması önem taşır.

Bıyıklı, genital bölge temizliğinde yalnızca su kullanılmasının yeterli olduğunu, özel bakım ürünleri ve ıslak mendillerin bu bölgenin doğal yapısını bozabileceğini söyledi.

Uzun süre köpüklü banyolardan kaçınmak, pamuklu iç çamaşırı tercih etmek, iç çamaşırlarını günlük değiştirmek ve idrarı uzun süre tutmamak da dikkat edilmesi gereken noktalar arasında yer alır.

Çocuklarda tekrarlayan ateş, idrar yaparken yanma, sık idrara çıkma, kötü kokulu idrar, karın ağrısı, kusma veya iştahsızlık gibi belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden çocuk hekimine başvurulmalıdır.

Bu haber tıbbi bilgilendirme amacı taşır; tanı ve tedavi için mutlaka çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı ya da çocuk nefrolojisi uzmanının değerlendirmesi gerekir.

www.cocukdoktoru.net