Çocuklarda karın ağrısı: Bu 10 belirti acil değerlendirme gerektiriyor

Bilge Türk | Çocuk Doktoru

İSTANBUL, TÜRKİYE — Çocuklarda karın ağrısı çoğu zaman geçici nedenlerle ortaya çıksa da şiddetlenen ağrı, yeşil kusma, kanama veya genel durum bozukluğu gecikmeden tıbbi değerlendirme gerektirebiliyor.

Gaz, kabızlık ve kısa süreli mide-bağırsak enfeksiyonları çocukluk dönemindeki karın ağrısının sık karşılaşılan nedenleri arasında bulunuyor. Bununla birlikte stres ve kaygı da özellikle okul çağındaki çocuklarda tekrarlayan ağrıya yol açabiliyor. Uzmanlar, çocuğun şikâyetinin yalnızca “okula gitmemek için bahane” olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtiyor.

Acıbadem Bakırköy Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Muhammed Sami Tufan, karın ağrısının tek bir nedene bağlanamayacağını ve bazı belirtilerin acil müdahale gerektiren hastalıklara işaret edebileceğini söyledi.

Karın ağrısı tek bir nedene bağlanmamalı

Karın ağrısının ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü, karın bölgesinin neresinde hissedildiği ve başka belirtilerin eşlik edip etmediği nedenin belirlenmesinde önem taşıyor. Ağrının yemeklerden, dışkılamadan veya stresli bir olaydan sonra başlaması da değerlendirmeye yardımcı olabiliyor.

Ebeveynlerin ağrının çocuğu gece uykusundan uyandırıp uyandırmadığını, hareketle artıp artmadığını ve belirli bir bölgede yoğunlaşıp yoğunlaşmadığını gözlemlemesi gerekiyor. Ateş, kusma, ishal, idrar yaparken yanma, iştahsızlık ve belirgin halsizlik gibi bulguların da not edilmesi öneriliyor.

Dr. Tufan, tekrarlayan ya da giderek şiddetlenen karın ağrısında çocuğun hekim tarafından değerlendirilmesinin önemli olduğunu vurguluyor. Şikâyetin geçici görünmesi, altında tıbbi bir neden bulunmadığı anlamına gelmiyor.

Kabızlık ve mide-bağırsak enfeksiyonları

Çocuklarda karın ağrısına yol açan en yaygın nedenlerden biri kabızlık. Dışkılama sıklığının azalması, dışkının sertleşmesi, tuvalet sırasında ağrı yaşanması ve karında şişkinlik kabızlıkla birlikte görülebiliyor. Ağrı çoğunlukla aralıklı ortaya çıkıyor ve dışkılama sonrasında hafifleyebiliyor.

Yeterince su içmemek, lif bakımından yetersiz beslenmek ve özellikle okulda tuvalete gitmekten kaçınmak kabızlığı kolaylaştırabiliyor. Ancak sürekli veya şiddetlenen karın ağrısının yalnızca kabızlıktan kaynaklandığını düşünerek doktor değerlendirmesini ertelememek gerekiyor.

Gaz ve bağırsak hareketlerindeki geçici değişiklikler de ağrıya neden olabiliyor. Kusma, ishal ve ateşin eşlik ettiği durumlarda ise mide-bağırsak enfeksiyonları değerlendiriliyor. Bu tabloda çocuğun sıvı kaybı açısından yakından izlenmesi önem taşıyor.

Çocuğun yeterince sıvı alamaması, idrar miktarının belirgin biçimde azalması, ağız kuruluğu, aşırı halsizlik veya uykuya eğilim göstermesi susuzluk belirtisi olabilir. Bu belirtiler ortaya çıktığında sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.

Stres kaynaklı ağrı da gerçektir

Okul çağındaki çocuklarda stres, kaygı, arkadaş ilişkileri, sınavlar ve aile yaşamındaki değişiklikler tekrarlayan karın ağrısında rol oynayabiliyor. Ağrı özellikle okula gitmeden önce veya stresli dönemlerde ortaya çıkabilir.

Muayene ve gerekli incelemelerde belirgin bir organik neden bulunmaması, ağrının gerçek olmadığı anlamına gelmiyor. Stres ve kaygı, sindirim sistemi hareketlerini ve ağrı algısını etkileyerek fiziksel şikâyetlere yol açabiliyor.

Bu nedenle çocuğa “Bahane yapıyorsun” demek yerine ağrının ne zaman başladığını anlamaya çalışmak, okulda veya sosyal çevresinde yaşadığı güçlükleri konuşmak ve gerekli durumlarda çocuk doktoruna başvurmak önem taşıyor.

Organik nedenlerin dışlanmasının ardından stresle bağlantılı olduğu değerlendirilen tekrarlayan ağrılarda çocuğun günlük düzeni, uyku alışkanlıkları ve duygusal durumu birlikte ele alınabiliyor. Gerektiğinde psikolojik destek de değerlendirme sürecine dahil edilebiliyor.

İdrar yolu enfeksiyonu, torsiyon ve apandisit

Karın ağrısının kaynağı her zaman mide veya bağırsaklar olmayabilir. Çocuklarda idrar yolu enfeksiyonu; karın ağrısı, ateş, sık idrara çıkma ve idrar yaparken yanma gibi belirtilerle ortaya çıkabilir.

Boğaz ve akciğer enfeksiyonları da bazı çocuklarda karın ağrısıyla kendini gösterebilir. Bu nedenle değerlendirme sırasında yalnızca sindirim sistemi değil, çocuğun genel sağlık durumu da dikkate alınmalı.

Erkek çocuklarda testisin kendi çevresinde dönmesiyle oluşan testis torsiyonu, karın veya kasık ağrısına neden olabilen acil bir durumdur. Testiste ani başlayan ağrı, hassasiyet veya şişlik görüldüğünde vakit kaybedilmemesi gerekir.

Kız çocuklarında yumurtalığın kendi çevresinde dönmesi olarak tanımlanan over torsiyonu da ani ve şiddetli alt karın ya da kasık ağrısıyla ortaya çıkabilir. Ağrıya kusma eşlik edebilir. Her iki tabloda da gecikmeden acil değerlendirme gerekir.

Apandisit ise özellikle giderek artan ve sağ alt karın bölgesinde belirginleşen ağrıyla ilişkilendiriliyor. Hareket etmek istememe, iştahsızlık, kusma veya ateş eşlik edebilir. Küçük çocuklarda belirtiler her zaman tipik olmayabileceği için şiddetlenen veya belirli bir bölgeye yerleşen ağrı hafife alınmamalı.

Bu 10 belirti varsa beklemeyin

Dr. Muhammed Sami Tufan, çocuğun karın ağrısının başlangıç zamanının, yerinin, yemek ve dışkılamayla ilişkisinin, gece uykusunu etkileyip etkilemediğinin gözlemlenmesini öneriyor. Eşlik eden belirtilerin not edilmesi de hekim değerlendirmesine yardımcı olabiliyor.

Aşağıdaki bulgulardan biri görüldüğünde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor:

1. Karın ağrısının şiddetli veya sürekli olması

2. Ağrının giderek artması ya da sağ alt karında belirginleşmesi

3. Tekrarlayan veya şiddetli kusma görülmesi

4. Kusmuğun yeşil renkte olması

5. Kusmukta veya dışkıda kan görülmesi

6. Karında belirgin şişlik oluşması

7. Çocuğun sıvı alamaması, idrarının azalması veya ağız kuruluğu yaşaması

8. Belirgin halsizlik, uykuya eğilim veya genel durum bozukluğu gelişmesi

9. Çocuğun ağrı nedeniyle yürümek ya da hareket etmek istememesi

10. Testis ağrısı veya şişliği ile ani başlayan şiddetli alt karın ve kasık ağrısının görülmesi

Özellikle yeşil kusma, kanama, ani ve şiddetli ağrı, testis veya yumurtalık torsiyonunu düşündüren belirtiler ile çocuğun genel durumundaki belirgin bozulma acil değerlendirme gerektiriyor.

Ebeveynlerin kendi kendine tanı koymaya çalışmaması ve doktor önerisi olmadan çocuğa ilaç vermemesi önem taşıyor. Ağrının seyri ve eşlik eden belirtiler, uygulanacak muayene ve tedavinin belirlenmesinde yol gösterici oluyor.

CocukDoktoru.Net