Aşırı Ödev ve Yüksek Beklenti Çocukları Tüketiyor: Uzmandan Denge Çağrısı

ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL – Türkiye

Ev ödevinin amacı: Pekiştirme, sorumluluk ve planlama

Okulların açılmasıyla birlikte ev ödevleri öğrencilerin ve velilerin gündemine yeniden girdi. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Çocuk-Ergen Uzman Klinik Psikolog Eda Ergür, ev ödevlerinin temel amacının “okulda öğrenilenleri pekiştirmek, düzenli çalışma alışkanlığı kazandırmak ve sorumluluk duygusunu geliştirmek” olduğunu belirtti. Ergür’e göre seviyeye uygun verilen ödevler, “zaman yönetimi, bağımsız çalışma ve plan yapma” becerilerini desteklerken, öğretmen ve aileden gelen yapıcı geri bildirim çocuğun öğrenme motivasyonunu güçlendiriyor.

Aşırısı kaygıyı tetikliyor, ilgisiz ödev isteksizliği artırıyor

Her çocuğun ilgi alanı ve güçlü yönlerinin farklı olduğunun altını çizen Ergür, “İlgi alanına uygun ödevler çocuğun motivasyonunu ve özgüvenini yükseltir; ilgisini çekmeyen veya aşırı zorlayan ödevler ise isteksizlik ve olumsuz tutum yaratabilir.” dedi. Uzman, aşırı ödev yükünün tekrar açısından faydalı görünse de zamanla yılgınlık, kaygı ve umutsuzluk duygularına yol açabileceğini vurguladı. Buna karşılık, seviyeye uygun ve makul miktardaki ödevler başarı hissini besliyor ve özgüveni destekliyor.

Yoğun kurs–etkinlik takvimi zaman baskısı yaratıyor

Bale, spor ya da piyano gibi yoğun programlara devam eden çocukların kimi günler ödev için yeterli zamanı bulamadığını hatırlatan Ergür, bu durumun ödeve karşı olumsuz bir yaklaşım geliştirebileceğini söyledi. Çocuk çabaladığı halde zorlanıyorsa dikkat eksikliği ya da özgül öğrenme güçlüğü gibi etkenlerin de değerlendirilmesi gerektiğine işaret eden uzman, “Süregelen zorlanma, çocuğun özgüvenini zedeleyip duygusal strese neden olabilir.” uyarısında bulundu.

Ailelerin rolü: Rehberlik edin, sorumluluğu devralmayın

Uzman Klinik Psikolog Ergür, ailelerin ödev sürecindeki tutumunun belirleyici olduğunu vurguladı: “Ebeveynler, çocuklarının ödevlerine ilgisiz kalmamalı; uygun çalışma ortamını ve gerekli kaynakları sağlamalı. Ancak ödev sorumluluğunu tamamen üstlenmek yerine rehberlik etmeli, çocuğun kendi sorumluluğunu üstlenmesine fırsat vermeli.” “Birinci olmalısın” gibi yüksek ve katı beklentilerin kaygı ve stres ürettiğini belirten Ergür, başarılı öğrencilerin bile bu baskı altında kendini yetersiz hissedebileceğini söyledi.

Dengeli program için pratik öneriler

Uzman, hem akademik hem duygusal iyilik hâlini gözeten dengeli bir ödev düzeni için şu önerileri sıraladı:

• Rutin oluşturun: Dinlenme sonrası, her gün aynı saat aralığında kısa–odaklı çalışma blokları planlayın.

  
  

• Seviyeye uygunluk: Ödev miktarı ve zorluk düzeyi çocuğun yaşına ve akademik seviyesine uygun olmalı.

• Molaları unutmayın: Uzun ödevlerde kısa aralar, dikkati ve verimi artırır.

• İlgi alanlarını gözetin: Mümkün olduğunda proje ve okuma ödevlerini çocuğun meraklarıyla ilişkilendirin.

• Oyun–spor–sanat dengesi: Çocuğun sadece dersle meşgul edilmemesi; spor veya sanatsal faaliyetlere düzenli zaman ayrılması, disiplin ve sorumluluk duygusunu pekiştirir.

• Takdir edin: Çocuğun ödevi kendi başına tamamlaması ve bu çabanın aile tarafından fark edilip takdir edilmesi motivasyonu kalıcı kılar.

Ergür, “İdeal olan; bilgiyi pekiştirip sorumluluk kazandıran ama çocuğun oyun ve serbest zamanına da alan bırakan dengeli ödevlerdir.” diyerek, geç saatlere sarkan çalışmaların verimliliği düşürdüğünü, erken ve düzenli çalışma rutininin ise dikkat ve öğrenme kapasitesini artırdığını hatırlattı.

www.cocukdoktoru.net