Çocukların Beyni Tehlikede: "Dijital Demans" Tehlikesi Büyüyor!

ÇOCUK DOKTORU / İstanbul, Türkiye

Çağımızın en büyük kolaylıklarından biri olan teknoloji, kontrolsüz ve aşırı kullanımıyla beraber modern dünyanın yeni bir hastalığını da beraberinde getiriyor: “Dijital Demans”. Özellikle gelişme çağındaki çocukları tehdit eden bu kavram, beyin sağlığı üzerinde yıkıcı etkilere sahip. Elektronik cihazlara olan bağımlılığın çocuklarda dikkat dağınıklığı, hafıza sorunları ve bilişsel gerilemeye yol açtığını belirten uzmanlar, dijital bunamanın bu yüzyılın görmezden gelinen bir salgını olduğu konusunda uyarıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Celal Şalçini, hem çocukların hem de yetişkinlerin beynini korumak için alınması gereken önlemleri ve ebeveynlere düşen sorumlulukları detaylı bir şekilde anlattı.

Teknoloji Çağında Çocukların Bilişsel Sorunları

"Dijital demans" terimi, ilk olarak 2012 yılında Alman sinirbilimci Manfred Spitzer tarafından, dijital teknolojinin aşırı kullanımının bilişsel yeteneklerde yol açtığı bozulmaları tanımlamak için kullanıldı. Dr. Celal Şalçini’ye göre, bireyler elektronik cihazlarda aşırı miktarda zaman geçirdiklerinde bu durum gelişiyor. Telefon numaraları, şifreler ve diğer bilgilerin teknolojik cihazlara depolanması, beyinlerimizin zihinsel aktivitelerini makinelere devretmesine neden oluyor. Bu durum, özellikle gençler ve ergenlerde hafıza, organizasyon, muhakeme ve problem çözme yeteneklerinde belirgin bir düşüşe yol açuyor. Dr. Şalçini, dijital çağda büyüyen çocukların bilişsel sorunlar, dikkat dağınıklığı ve yüz yüze sosyal iletişimde zorluklar yaşadıklarını belirtiyor.

Salgın ve Yapay Zeka Dijital Demansı Hızlandırıyor

Son yıllarda yaşanan küresel salgınlar, uzaktan eğitim ve çevrim içi çalışma imkanlarının artmasıyla teknolojiye olan bağımlılığımız daha da arttı. Nöroloji Uzmanı Dr. Şalçini, yapay zekanın baş döndürücü bir hızla gelişmesinin bu dijital demans salgınının etkilerini hızlandırdığını belirtiyor. Dijital demansın, bu yüzyılın en büyük ve görmezden gelinen salgınlarından biri olduğunu ve gelecek nesillerin gelişimini olumsuz etkileyeceğini vurguluyor. Modern toplumda, temel günlük görevleri bile tamamlamayı zorlaştıran bir dikkat dağınıklığı durumunun yaygınlaştığını belirten Dr. Şalçini, yaşlılıkla artan Alzheimer gibi demans hastalıklarının aksine, dijital demansın gelişmekte olan çocuk beyinlerini bile etkileyebildiğini söylüyor. Aşırı elektronik cihaz kullanımının, sosyal izolasyon, hareket eksikliği, öfke, kısa süreli hafıza kaybı ve gelişimsel gecikmeler gibi belirtilerle kendini gösterdiğini de ekliyor.

Sağlıklı Beyinler İçin Alternatif Aktivitelere Yönelin

Dr. Celal Şalçini, çocukların ve yetişkinlerin beynini aktif ve sağlıklı tutmak için teknoloji dışında alternatif etkinliklere yönelmeleri gerektiğini vurguluyor. Araştırmaların, basılı materyalleri okumanın okuduğunu anlamayı artırdığını gösterdiğini belirten Şalçini, bu nedenle tablet ve akıllı telefonlar yerine dergi, çizgi roman veya gazete gibi basılı yayınların daha fazla kullanılması gerektiğini tavsiye ediyor.

Oyun oynamak ve egzersiz yapmanın beynin sağlığı için son derece önemli olduğunu hatırlatan uzman, açık hava sporlarının gerçek zamanlı problem çözmeyi teşvik ettiğini belirtiyor. Çocukların, sadece dikkat artırıcı ve reaksiyon temelli dijital oyunlar yerine, satranç, scrabble veya yapboz gibi düşünmeye ve problem çözmeye olanak tanıyan oyunlara yönlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Bu aktiviteler, çocukların bilişsel yeteneklerini güçlendirirken, teknolojinin olumsuz etkilerini azaltmaya yardımcı olabilir.

Ebeveynlere Önemli Uyarı: Değişim Sizinle Başlar

Dr. Şalçini, çocukların anne ve babalarının birer aynası olduğunu ve onların söylediklerinden ziyade yaptıklarını uyguladığını hatırlatıyor. Bu nedenle, değişimin öncelikle ebeveynlerin kendi dijital alışkanlıklarını gözden geçirmesiyle başlayacağını vurguluyor. Ebeveynlerin, kendi ekran sürelerini sınırlaması ve çocuklarıyla birlikte yüz yüze ve aktif etkinlikler yapması, sağlıklı bir dijital kullanım modeli oluşturmak için kritik önem taşıyor. Ebeveynlerin bilinçli rehberliği sayesinde, çocuklar teknolojiyi faydalı bir araç olarak kullanmayı öğrenebilirken, dijital demanstan korunabilirler.

www.cocukdoktoru.net