24 Ekim Dünya Çocuk Felci Günü: Türkiye’de polio ile mücadele kararlılıkla sürüyor

ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL, TÜRKİYE — 29 EKİM 2025

24 Ekim Dünya Çocuk Felci (Polio) Günü kapsamında açıklama yapan İSTAHED Bilim Komisyonu Üyesi Uzm. Dr. Selda Handan Karahan, “Polionun tedavisi yok; aşıyla tamamen önlenebilir. Jonas Salk’ın doğum gününü anmak için belirlenen bu günde, aşıyla korunulabilir hastalıklara dair kamu farkındalığı hayati önemdedir” dedi.

Küresel eradikasyona doğru

Karahan, 1988’de başlatılan küresel eradikasyon girişimiyle vahşi poliovirüs vakalarının %99’dan fazla azaldığını, üç vahşi tipten tip 2 ve tip 3’ün yok edildiğini, tip 1’in ise sınırlı bölgelerde sürdüğünü hatırlattı. “Uzun soluklu aşı kampanyaları ve sürveyans sayesinde dünya, polioyu tarihe gömmeye hiç olmadığı kadar yakın” ifadelerini kullandı.

Çocuk felci nedir?

Poliomiyelit, çoğunlukla 5 yaş altı çocukları etkileyen, fekal–oral yolla bulaşan bulaşıcı bir viral hastalık. Enfekte kişiler belirti göstermese de haftalarca yayılımı sürdürebiliyor. Vakaların küçük bir kısmında kalıcı felç gelişebiliyor; solunum kaslarının etkilenmesiyle ölüm görülebiliyor.

İlk belirtiler ve aşıyla korunma

Hastalığın erken bulguları ateş, yorgunluk, baş ağrısı, kusma, boyun tutulması ve uzuv ağrısı olarak sıralanıyor. Karahan, “200 enfeksiyondan biri kalıcı felce yol açabilir; felç geçirenlerin %5–10’u solunum kasları tutulumu nedeniyle yaşamını kaybedebilir. Bu yüzden eksiksiz aşılama tek güvenilir kalkan” dedi.

Aşıların gelişimi: Salk’tan Sabin’e

Karahan, ilk aday aşının 1950’de Hilary Koprowski tarafından denendiğini, Jonas Salk’ın 1952’de geliştirdiği inaktive polio aşısının (IPV) iki doz sonrası yüksek koruma sağladığını, Albert Sabin’in oral polio aşısının (OPV) ise 1962’de ruhsatlanıp dünya çapında yaygınlaştığını hatırlattı. OPV, toplumsal yayılımı durdurmada güçlü etki yaratırken; IPV bireysel bağışıklıkta yüksek etkinlik sunuyor.

Türkiye’de durum ve takvim

“Türkiye’de çocuk felci aşısı ilk kez 1963’te Muş’ta uygulanmıştır. 1989’da başlatılan Polio Eradikasyon Programı ile 2002’de DSÖ Avrupa Bölgesi ‘Poliodan Arındırılmış Bölge’ sertifikasını almıştır” diyen Karahan, 2008’den beri inaktif polio aşısının (İPA/IPV) beşli karma aşıyla takvime dâhil olduğunu belirtti. Ailelerin, aşı takvimini eksiksiz tamamlaması ve rutin kontrolleri aksatmaması istendi.

A vitamini desteği ve sonuçlar

Karahan, geniş ölçekli kampanyalarda verilen A vitamini desteğinin çocuk ölümlerini azalttığını belirterek, “Yaklaşık 1,5 milyon çocuğun yaşamı bu sayede kurtulmuştur” dedi ve şu çağrıyı yaptı: “Çocuk felcini ortadan kaldırmak yalnız bir sağlık başarısı değil; ortak bir sorumluluk. Tüm çocukların aşıya erişimi sürdürülebilir olmalı.”

www.cocukdoktoru.net