Küçük Eller İçin Büyük Gelecekler Projesi Başladı: TÜGİS’ten Çocuk İşçiliğine Karşı Somut Adım

ÇOCUK DOKTORU / İSTANBUL, TÜRKİYE

Açılış İstanbul’da yapıldı, hedef net: %1’in altı

Türkiye Gıda Sanayii İşverenleri Sendikası (TÜGİS) ile Çalışma Hayatı Derneği’nin birlikte yürüttüğü “Küçük Eller İçin Büyük Gelecekler: Çocuk İşçiliğine Hayır” projesinin açılış toplantısı İstanbul Ticaret Üniversitesi Sütlüce Kampüsü’nde gerçekleştirildi. Avrupa Birliği ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) destekli projede, başta gıda sektörü olmak üzere tüm üretim alanlarında çocuk işçiliğine karşı farkındalık artırılması, işveren sorumluluklarının güçlendirilmesi ve tedarik zincirlerinde risklerin azaltılması amaçlanıyor. TÜGİS Yönetim Kurulu Başkanı Kaan Sidar, “Nihai hedefimiz, ülkemizde çocuk işçiliği oranının yüzde 1’in altına düşmesine katkı sağlamak” dedi.

Türkiye ve dünyadan tablo: Sektörel dağılım dikkat çekiyor

Açılışta konuşan Kaan Sidar, çocuk işçiliğinin “5–17 yaş aralığındaki bireylerin fiziksel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişimlerini olumsuz etkileyen işlerde çalıştırılması” olduğunu anımsattı. Sidar’a göre dünyada 138 milyon çocuk işçi bulunuyor; Türkiye’de ise yaklaşık 720 bin çocuk işçi var. Türkiye’de çalışan çocukların %30,8’i tarımda, %23,7’si sanayide, %45,5’i ise hizmet sektöründe yer alıyor. Sidar, ülkemede çocuk işçiliği oranının 1994’te %15,2 iken 2019’da %4,4’e gerilediğini, devam eden çalışmalarla kalıcı düşüşün hedeflendiğini vurguladı.

ILO’dan güçlü destek: “Özen yükümlülüğü ve dijital farkındalık”

Toplantıya katılan ILO Türkiye Direktörü Yasser Ahmed Hassan, projenin tedarik zincirlerinde özen yükümlülüğünü güçlendirmeyi, işveren ve sendika kadrolarının kapasitesini artırmayı ve açık, anlaşılır bilgi materyalleri üretmeyi hedeflediğini belirtti. Hassan, “Yasal çerçeveyi devlet kurar; gerçek ilerleme iş dünyası, emek örgütleri, üniversiteler ve STK’ların aktif katılımıyla gelir” diyerek, çocuk işçiliğiyle mücadelenin ortak sorumluluk olduğunun altını çizdi.

Çıraklık–çocuk işçiliği ayrımı: Hukuk ne diyor?

Kaan Sidar, sık karıştırılan bir başlığa dikkat çekti: “Çıraklık, çocuk işçiliği değildir.” 4857 sayılı İş Kanunu’nun 71. maddesi ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu, 14 yaşını doldurup zorunlu eğitimini tamamlayan çocukların eğitimle bütünleşik, denetimli ve hafif işlerde yer alabileceğini düzenliyor. İstanbul Ticaret Üniversitesi’nden Prof. Dr. İbrahim Subaşı ise kalıcı başarı için sosyal politika ile hukukun sahada birlikte işlemesi, etkin denetim ve yaptırım kültürünün güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Tedarik zincirlerinde yeni dönem: Uyum artık rekabet şartı

Çalışma Hayatı Derneği Başkanı Dr. Nurcan Önder, uluslararası pazarlara erişimde insan hakları ve çocuk işçiliği kriterlerinin giderek yasal bağlayıcılığa kavuştuğunu hatırlattı. Birçok ülkede yürürlüğe giren modern kölelik ve özen yükümlülüğü yasaları ile AB’nin Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi (CS3D) çerçevesinde bağımsız denetim, şeffaf raporlama ve uygunsuzlukta ağır yaptırımlar öne çıkıyor. Önder, proje boyunca işverenlere ve çalışanlara yönelik eğitimler, bilgilendirici yayınlar ve 12 ay sonunda çıktı ve önerileri içeren bir kitapçık yayımlanacağını açıkladı.

Üniversitelerden çağrı: “Küçük ellerin yeri okul”

İstanbul Ticaret Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necip Şimşek, “Küçük eller işten, ağır yüklerden ve sömürüden uzak tutulmalıdır. Çocukların yeri okuldur” mesajı verdi. Mütevelli Heyeti Başkanı Dr. İsrafil Kuralay ise gençlerin eğitimle birlikte kontrollü çalışma deneyimleri edinmesinin, geleceğe hazırlanmada doğru bir denge sağlayabileceğini belirtti.

Ölçülebilir hedefler ve izleme: Bir yıllık yol haritası

Programın soru-cevap bölümünde ölçülebilir hedefler, risk bazlı izleme, dijital ihbar ve farkındalık mekanizmaları ile sahadaki iyi örneklerin paylaşılması öne çıktı. Proje paydaşları, mevsimsel tarım işçiliği ve göçmen çocuklar gibi yüksek riskli alanlarda kurumlar arası koordinasyonun artırılacağını, kayıt-dışı çalışmanın veri temelli araçlarla saptanması için işbirliği yapılacağını aktardı.

www.cocukdoktoru.net